Lắng nghe – Nhận định – Chuyển mình:
Hành trình mở rộng sự hiện diện trong lòng Giáo hội và thế giới
“Này Ta sắp làm một việc mới, việc đó manh nha rồi, các ngươi không nhận thấy sao?”
(Is 43,19a)
Có những cuộc gặp gỡ không chỉ để gặp nhau. Có những ngày thường huấn không chỉ
nhằm bồi dưỡng kiến thức hay cập nhật những định hướng mới, nhưng còn là một hành
trình thiêng liêng, nơi mỗi người được mời gọi dừng lại để lắng nghe tiếng Chúa vang lên
giữa những chuyển động của thời đại, của Hội dòng và của chính tâm hồn mình.
Trong bầu khí hiệp thông, cầu nguyện và phân định, kỳ Thường huấn Miền Dòng Việt
Nam năm 2026 đã trở thành một khoảng lặng quý giá để mỗi chị em cùng nhìn lại hành
trình đã qua, ý thức hơn về căn tính người Nữ Tỳ Thánh Tâm Chúa Giêsu và cùng nhau
hướng về tương lai với một niềm hy vọng mới. Xuyên suốt các chuyên đề, chị em Nữ Tỳ
cảm nhận được một sợi chỉ đỏ xuyên kết mọi nội dung: Thiên Chúa đang mời gọi Hội
Dòng bước vào một giai đoạn chuyển mình, không phải bằng những thay đổi mang tính
hình thức, nhưng bằng một sự đổi mới từ bên trong, bắt đầu nơi từng người nữ tỳ và lan
tỏa đến cộng đoàn, sứ vụ và toàn thể Hội Dòng.
Trở về với chính mình để sống quân bình và trưởng thành
Hành trình làm mới luôn bắt đầu từ việc trở về với chính mình. Chính vì thế, chuyên đề
“Bánh xe thân tâm an lạc” (Well-being Wheel) đã mở đầu chương trình thường huấn
như một lời mời gọi mỗi chị em dừng lại giữa nhịp sống bận rộn để nhìn ngắm toàn bộ
đời sống của mình dưới ánh sáng của Thiên Chúa.
Thông qua bảy chiều kích nền tảng gồm thể lý, trí tuệ, cảm xúc, tương quan xã hội,
đời sống thiêng liêng, đời sống cộng đoàn và sứ vụ, mỗi người thực hiện một cuộc
lượng giá cá nhân bằng những câu hỏi rất cụ thể nhưng cũng rất chân thực. Những con số
xuất hiện trên biểu đồ không nhằm so sánh ai hơn ai, nhưng phản chiếu mức độ quân
bình của đời sống mỗi người.
Nhiều chị em nhận ra rằng mình đang dành rất nhiều thời gian cho công việc nhưng lại
thiếu sự chăm sóc đối với sức khỏe. Có người khám phá đời sống cầu nguyện tuy đều đặn
nhưng chưa đủ chiều sâu để nâng đỡ những áp lực trong sứ vụ. Có người ý thức rằng
những cảm xúc chưa được nhận diện và quản lý đúng cách đang âm thầm ảnh hưởng đến bầu khí cộng đoàn. Cũng có người nhận thấy việc học hỏi và phát triển trí tuệ cần được
tiếp tục đầu tư để có thể đáp ứng những đòi hỏi ngày càng mới của sứ mạng.
Điều đáng quý là việc lượng giá không dẫn các chị em đến cảm giác thất vọng vì những
thiếu sót của mình, nhưng mở ra niềm hy vọng rằng mọi thay đổi đều bắt đầu từ việc
nhận biết chính mình. Thân tâm an lạc không phải là một trạng thái hoàn hảo, nhưng là
hành trình liên lỉ điều chỉnh để các chiều kích của đời sống cùng phát triển hài hòa dưới
tác động của ân sủng.
Đối với người sống đời thánh hiến, sự quân bình ấy còn mang một ý nghĩa sâu xa hơn.
Đời sống tận hiến không chỉ đòi hỏi lòng quảng đại trong phục vụ, nhưng còn mời gọi
mỗi người trở thành một khí cụ khỏe mạnh cả về thể chất, tâm lý, trí tuệ lẫn đời sống
thiêng liêng để Thánh Tâm Chúa Giêsu có thể tiếp tục yêu thương và chữa lành nhân loại
qua chính cuộc sống của mỗi chị em Nữ Tỳ.
Khám phá lại căn tính người Nữ Tỳ trong thế giới hoàn vũ
Một trong những chủ đề gợi nhiều suy tư nhất của kỳ thường huấn là việc đào sâu căn
tính người Nữ Tỳ Thánh Tâm Chúa Giêsu trong thế giới hoàn vũ.
Thế giới hôm nay đang thay đổi với tốc độ rất nhanh. Những khác biệt về văn hóa, tôn
giáo, lối sống, quan điểm và hệ giá trị không còn là điều ở xa nhưng đang hiện diện trong
từng môi trường sống, từng cộng đoàn và từng mối tương quan hằng ngày. Trong bối
cảnh ấy, căn tính của người Nữ Tỳ không thể chỉ được gìn giữ bằng việc bảo vệ những gì
quen thuộc, nhưng cần được làm mới bằng khả năng hiện diện giữa những khác biệt mà
vẫn trung thành với đặc sủng của Hội Dòng.
Một hình ảnh được nhấn mạnh nhiều lần trong chuyên đề là “đi đến vùng ngoại biên”.
Tuy nhiên, vùng ngoại biên không chỉ được hiểu là những nơi nghèo khó hay những địa
bàn truyền giáo xa xôi. Trước hết, vùng ngoại biên là chính những giới hạn của bản thân
mỗi người. Nhận ra mình cũng là một vùng ngoại biên có nghĩa là từ bỏ ý nghĩ mình là
trung tâm của mọi sự, từ bỏ những xác tín tuyệt đối về bản thân để mở lòng đón nhận tha
nhân như một hồng ân. Chính khi ý thức mình cũng mong manh, giới hạn và cần được
Thiên Chúa yêu thương, người Nữ Tỳ mới có thể đến với những vùng ngoại biên của thế
giới bằng sự khiêm tốn, cảm thông và tôn trọng.
Một nội dung rất mới được giới thiệu trong chuyên đề là khái niệm “Không gian thứ ba”
(Third Space). Trong bất kỳ cuộc gặp gỡ nào giữa những con người mang nền văn hóa,
kinh nghiệm sống, hệ giá trị hay quan điểm khác nhau, luôn tồn tại một không gian mới
được hình thành. Đó không phải là không gian của người này hay người kia, nhưng là
không gian của sự đối thoại, lắng nghe và cùng nhau kiến tạo.
Điều đáng quý là sau mỗi cuộc gặp gỡ, “không gian thứ ba” không biến mất mà trở thành
một phần của chính mỗi người. Căn tính cá nhân vì thế không bị hòa tan nhưng được mở
rộng và phong phú hơn. Đây chính là thái độ mà Hội Dòng được mời gọi sống trong bối
cảnh toàn cầu hóa hôm nay: không sợ khác biệt, không tìm cách đồng hóa người khác với
mình, nhưng cùng nhau tạo nên những không gian mới của sự hiệp thông.
Nhận định chung – Một hành trình lắng nghe Chúa Thánh Thần
Nếu các chuyên đề đầu giúp mỗi người nhìn lại bản thân thì nội dung về Nhận định
chung (Communal Discernment) do chị Magari, tổng cố vấn, chia sẻ lại mở ra một tầm
nhìn rộng lớn hơn về hành trình của toàn Hội Dòng.
Nhận định không chỉ là một phương pháp quản trị hay tiến trình đưa ra quyết định. Đối
với đời sống thánh hiến, nhận định là một hành vi đức tin. Đó là việc cùng nhau lắng
nghe Chúa Thánh Thần đang nói gì qua thực tại, qua các biến cố, qua tiếng nói của từng
chị em và qua những thao thức của Giáo hội cũng như thế giới.
Điều làm nên vẻ đẹp của nhận định chung chính là khả năng giúp cộng đoàn vượt lên trên
những sở thích, kinh nghiệm hay lợi ích cá nhân để cùng hướng về điều tốt đẹp hơn cho
sứ mạng chung. Khi mỗi người biết lắng nghe trước khi phát biểu, biết tìm kiếm ý Chúa
trước khi bảo vệ quan điểm của mình, cộng đoàn sẽ dần khám phá được con đường mà
Thiên Chúa đang mở ra.
Những nguyên tắc ấy không chỉ được trình bày trên bình diện lý thuyết nhưng còn được
áp dụng ngay trong tiến trình trao đổi về việc mở rộng sự hiện diện của Miền Dòng tại
các địa phương mới. Đây là một kinh nghiệm quý báu giúp mỗi chị em hiểu rằng những
quyết định lớn của Hội Dòng không được xây dựng trên sự vội vàng hay cảm tính, nhưng
trên nền tảng của cầu nguyện, đối thoại và phân định chung.
Đồng hành trong huấn luyện – Tôn trọng phẩm giá và hành trình riêng của mỗi
người
Một nội dung quan trọng khác là phần chia sẻ về cuộc họp của các Bề trên và các Nhà
huấn luyện tại Rôma vào đầu năm 2026.
Qua những thông tin được chuyển tải, các chị em hiểu rõ hơn về định hướng huấn luyện
của Hội dòng trong giai đoạn mới. Nếu trước đây việc huấn luyện thường được nhìn dưới
góc độ đào tạo và hướng dẫn, thì ngày nay Hội Dòng ngày càng nhấn mạnh hơn đến nghệ
thuật đồng hành.
Người được huấn luyện không chỉ là người cần được hướng dẫn nhưng còn là một con
người với lịch sử riêng, những kinh nghiệm riêng và một hành trình ơn gọi rất độc đáo.
Vì vậy, việc tôn trọng quyền riêng tư, tính bảo mật, phẩm giá cá vị và tự do nội tâm trở
thành những nguyên tắc nền tảng trong mọi tương quan huấn luyện.
Những định hướng này cho thấy Hội Dòng đang từng bước xây dựng một nền văn hóa
đồng hành mang tính nhân bản và Tin Mừng hơn, nơi người huấn luyện không chỉ là
người truyền đạt nhưng còn là người biết lắng nghe, nâng đỡ và giúp người được thụ
huấn khám phá tiếng gọi riêng của Thiên Chúa trong cuộc đời của họ.
Hoa trái của nhận định – Can đảm bước vào những chân trời mới
Có lẽ hoa trái rõ nét nhất của kỳ thường huấn năm nay chính là bầu khí đồng thuận và hy
vọng khi cùng nhìn về tương lai của Miền Dòng.
Sau nhiều giờ cầu nguyện, trao đổi và phân định, một xác tín dần lớn lên trong lòng các
chị em: đã đến lúc Hội Dòng cần mở rộng sự hiện diện một cách mạnh mẽ và quyết
tâm hơn.
Không còn là câu hỏi “có nên hay không”, nhưng là “chúng ta sẽ lên đường như thế nào”.
Trong viễn tượng ấy, Đà Nẵng và Hà Nội được nhìn nhận như hai vùng đất giàu tiềm
năng để đặc sủng đền tạ Thánh Tâm Chúa Giêsu tiếp tục được diễn tả bằng những hình
thức mới.
Điều đáng chú ý là hướng hiện diện được đề nghị không chỉ giới hạn trong mô hình
truyền thống là đến với người nghèo và những người bị bỏ quên. Hội Dòng còn được mời
gọi phát triển một cách tiếp cận bổ sung, đó là tiếp cận từ trên xuống bằng việc cộng tác
trong các văn phòng mục vụ của giáo phận, các lãnh vực giáo dục, đào tạo, truyền thông
và những cơ cấu phục vụ của Giáo hội địa phương.
Song song với đó, Hội Dòng vẫn trung thành với phương thức tiếp cận từ dưới lên,
nghĩa là hiện diện giữa người nghèo, những người dễ bị tổn thương và các vùng ngoại
biên của xã hội. Hai hướng đi này không loại trừ nhau nhưng nâng đỡ cho nhau, giúp đặc
sủng của Hội Dòng vừa hiện diện trong những trung tâm điều phối của Giáo Hội, vừa
hiện diện nơi những con người nhỏ bé nhất.
Đây không đơn thuần là việc mở thêm một cộng đoàn mới, nhưng là mở rộng cách hiểu
về chính sứ mạng của người Nữ Tỳ Thánh Tâm Chúa Giêsu trong bối cảnh Giáo Hội
đang được mời gọi trở thành một Giáo Hội hiệp hành, ra đi và gần gũi.
Mỗi Nữ Tỳ – một trái tim biết lắng nghe và lên đường
Kỳ thường huấn khép lại, nhưng hành trình mà Thiên Chúa khởi sự nơi mỗi người vẫn
đang tiếp tục.
Những kiến thức được tiếp nhận rồi sẽ dần lắng xuống theo thời gian, nhưng điều còn lại
chính là sự chuyển biến trong cách nhìn, cách sống và cách hiện diện. Mỗi chị em được
mời gọi trở về cộng đoàn của mình với một trái tim nhạy bén hơn trước những dấu chỉ
của thời đại, một tâm hồn quân bình hơn trong đời sống cá nhân và một niềm xác tín
mạnh mẽ hơn vào đặc sủng mà Hội Dòng đã lãnh nhận.
Có lẽ, hoa trái lớn nhất của kỳ thường huấn năm nay không nằm ở những kế hoạch sẽ
được thực hiện, nhưng ở niềm tin chung rằng Chúa Thánh Thần vẫn đang dẫn dắt Hội
Dòng bước vào những chân trời mới. Ngài không ngừng mời gọi chúng ta rời bỏ những
điều quen thuộc để can đảm bước tới, mở rộng sự hiện diện bằng một trái tim biết lắng
nghe, biết nhận định và biết yêu thương.
Xin Thánh Tâm Chúa Giêsu tiếp tục đồng hành với từng chị em, để từ những chuyển
mình âm thầm nơi mỗi cá nhân sẽ nảy sinh một sức sống mới cho cộng đoàn, cho Miền
Dòng và cho toàn Hội Dòng. Ước gì ở mọi nơi người Nữ Tỳ hiện diện, mọi người mà
người Nữ Tỳ gặp gỡ và mọi sứ vụ người Nữ Tỳ đảm nhận đều trở thành những dấu chỉ
sống động của tình yêu đền tạ, lòng thương xót và niềm hy vọng mà Thánh Tâm Chúa
Giêsu muốn trao ban cho thế giới hôm nay.
Đỗ Quyên, aci